Ethical Principles
ETİK İLKELER
1. Genel Etik Çerçeve
İsrailiyat: İsrail ve Yahudi Araştırmaları Dergisi, bilimsel araştırma ve yayın faaliyetlerini akademik dürüstlük, şeffaflık, tarafsızlık ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda yürütmektedir. Dergi; Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ile birlikte uluslararası düzeyde Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ) ve Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) ilkelerine bağlıdır.
Dergimiz, olası etik ihlallerin değerlendirilmesi ve yayın suiistimali süreçlerinde COPE tarafından yayımlanan etik rehberleri ve akış şemalarını (COPE Flowcharts) esas alır.
2. Dürüst Araştırmacı İlkesi
Dergimizin etik yaklaşımının merkezinde “dürüst araştırmacı” modeli yer almaktadır. Bu ilke uyarınca araştırmacılar; veri toplama, analiz, yorumlama ve raporlama süreçlerinde doğruluk ve şeffaflık esasına uygun hareket etmekle yükümlüdür.
Araştırma verilerinin kasıtlı biçimde değiştirilmesi, gizlenmesi, çarpıtılması veya uydurulması ağır etik ihlal olarak kabul edilir. Sahtecilik (fabrication), tahrifat (falsification) ve yanıltıcı yorumlama bilimsel dürüstlükle bağdaşmaz. Editörlük gerekli gördüğü hâllerde yazarlardan ham veri, etik kurul belgesi, saha notu veya ilgili araştırma materyallerini talep etme hakkını saklı tutar.
3. İntihal ve Bilimsel Suistimal
İntihal, duplikasyon, dilimleme (salami slicing), kaynak manipülasyonu ve haksız yazarlık uygulamaları kesin olarak yasaktır. Yazarlar, çalışmalarında kullandıkları tüm kaynakları eksiksiz ve doğru biçimde göstermek zorundadır.
Başka araştırmacılara ait fikirlerin, verilerin, tabloların veya ifadelerin uygun atıf yapılmaksızın kullanılması etik ihlal sayılır. Aynı çalışmanın farklı dergilere eş zamanlı gönderilmesi veya daha önce yayımlanmış çalışmanın yeniden yayımlanması da yayın etiğine aykırıdır.
Dergi yönetimi, etik ihlal tespit edilmesi hâlinde değerlendirme sürecini durdurma, makaleyi reddetme, yayından kaldırma ve gerekli durumlarda ilgili kurumlara bildirim yapma hakkını saklı tutar.
4. Akademik Dil ve İnsan Hakları İlkesi
İsrail, Yahudilik, Filistin ve Orta Doğu çalışmaları gibi hassas alanlarda kullanılan akademik dilin bilimsel tarafsızlık, insan hakları ve akademik sorumluluk ilkelerine uygun olması zorunludur.
Dergimiz; antisemitizm, İslamofobi, nefret söylemi, ayrımcılık, ırkçılık veya herhangi bir topluluğu hedef alan aşağılayıcı söylemleri kabul etmez. Akademik eleştiri hakkı; etnik, dini veya kültürel gruplara yönelik düşmanlaştırıcı dil üretmek amacıyla kullanılamaz.
İfade özgürlüğü ile nefret söylemi arasındaki sınır değerlendirilirken uluslararası akademik standartlar ve özellikle Kudüs Antisemitizm Deklarasyonu (Jerusalem Declaration on Antisemitism – JDA) ilkeleri dikkate alınır.
5. Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık (DEI)
Dergimiz, çağdaş akademik yayıncılıkta temel ilkelerden biri hâline gelen Çeşitlilik, Eşitlik ve Kapsayıcılık (Diversity, Equity and Inclusion – DEI) yaklaşımını benimsemektedir.
Araştırmalarda kullanılan dilin; cinsiyet, etnik köken, dini aidiyet, dil, engellilik durumu veya toplumsal kimlik temelinde dışlayıcı, küçültücü veya ayrımcı nitelik taşımaması gerekir. Özellikle azınlık toplulukları, dini gruplar ve hassas kimlik kategorileri hakkında kullanılan ifadelerde akademik ölçülülük ve insan haklarına uygunluk esastır.
6. Kaynak Kullanımı ve Transliterasyon Etiği
Birincil kaynakların kullanımında özgünlüğe ve doğruluğa azami dikkat gösterilmelidir. İbranice, Arapça, Osmanlıca veya diğer Latin alfabesi dışındaki dillerden yapılan alıntılarda bilimsel transliterasyon standartlarının uygulanması zorunludur.
Dergimize gönderilen makalelerde yerel transliterasyon yöntemleri yerine uluslararası akademik standartlar esas alınmalıdır. Bu kapsamda özellikle ALA-LC Romanizasyon Sistemi, IJMES veya Brill transliterasyon standartlarının kullanılması tavsiye edilmekte ve editöryal süreçte esas alınmaktadır.
Yazarlar, yaptıkları çeviri ve aktarımlarda metnin anlam bütünlüğünü korumakla yükümlüdür.
7. Yazarlık Ölçütleri
Bir kişinin yazar olarak gösterilebilmesi için çalışmanın tasarımına, veri analizine, yorumlanmasına veya metnin hazırlanmasına doğrudan ve anlamlı akademik katkı sunmuş olması gerekir.
Sadece teknik destek sağlamak, finansman sunmak veya idari katkıda bulunmak yazarlık hakkı doğurmaz. Bu tür katkılar “Teşekkür” bölümünde belirtilmelidir.
Hediye yazarlık, hayalet yazarlık ve katkısı olmayan kişilerin yazar listesine eklenmesi etik ihlal sayılır.
8. ORCID Zorunluluğu
Uluslararası indeksleme standartları ve akademik kimlik doğrulama süreçleri kapsamında tüm yazarların ORCID numarası sunması zorunludur.
ORCID bilgilerinin doğru, güncel ve erişilebilir olması yazarların sorumluluğundadır. Eksik veya doğrulanamayan ORCID bilgileri editöryal değerlendirme sürecini etkileyebilir.
9. Yapay Zekâ Kullanımı
Yazarlar; yazım denetimi, dil düzenlemesi veya teknik editöryal destek amacıyla yapay zekâ araçlarından yararlanabilir. Ancak bilimsel hipotez geliştirme, veri yorumlama, özgün analiz üretme veya araştırma sonucunu oluşturma gibi temel akademik faaliyetlerin tamamen yapay zekâya devredilmesi kabul edilmez.
Yapay zekâ araçlarının kullanıldığı durumlarda kullanılan sistemin adı ve kullanım biçimi makale içerisinde açıkça belirtilmelidir.
Yapay zekâ sistemleri yazar olarak gösterilemez. Bilimsel, hukuki ve etik sorumluluk yalnızca gerçek yazarlara aittir.
10. Etik Kurul ve Katılımcı Hakları
İnsan katılımcılarla yürütülen araştırmalarda etik kurul onayı alınması zorunludur. Anket, mülakat, gözlem, odak grup çalışması veya kişisel veri içeren araştırmalarda ilgili kuruldan alınan etik kurul kararının kurum adı, tarih ve sayı bilgileri makalede açık biçimde belirtilmelidir.
Katılımcıların bilgilendirilmiş onamı alınmalı; kişisel verilerin korunması, anonimlik ve gizlilik ilkelerine tam uyum sağlanmalıdır.
Çocuklar, mülteciler, göçmenler veya diğer kırılgan gruplarla yapılan araştırmalarda uluslararası insan hakları standartları ayrıca gözetilir.
11. Editörlerin Etik Sorumlulukları
Editörler; makaleleri yalnızca akademik yeterlilik, özgünlük ve bilimsel katkı kriterlerine göre değerlendirir. Yazarların milliyeti, dini inancı, siyasi görüşü, cinsiyeti veya kurumsal aidiyeti editöryal kararları etkileyemez.
Editörler değerlendirme sürecinde gizlilik ilkesine bağlı kalmakla yükümlüdür. Hakem raporları ve yazarlara ait bilgiler üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
Editörlük, etik ihlal şüphesi bulunan durumlarda ek belge talep etme, değerlendirme sürecini durdurma veya makaleyi reddetme yetkisine sahiptir.
12. Hakemlik Etiği
Hakemler değerlendirme sürecinde tarafsızlık, gizlilik ve akademik dürüstlük ilkelerine uygun hareket etmek zorundadır.
Hakemler; yazarla kişisel, akademik, mali veya kurumsal çıkar çatışması bulunduğu durumlarda değerlendirme görevini kabul etmemelidir. Çıkar çatışması sonradan fark edildiğinde durum derhal editörlüğe bildirilmelidir.
Hakem değerlendirmeleri bilimsel gerekçelere dayanmalı; aşağılayıcı, ayrımcı veya kişisel ifadeler içermemelidir. Hakemler değerlendirdikleri çalışmaları gizli belge olarak kabul etmekle yükümlüdür.
