Herakleitos ve Empedokles’te Varlığın Kurucu İlkesi Olarak Barış

Öz

Bu çalışmanın amacı, Herakleitos ve Empedokles’te varlığın değişim ve oluşumunun temel ilkesi olarak görülen barışın ontolojik olarak ne ifade ettiği ve neyi temsil ettiğini incelemektir. Barış yalnızca hukuki bir kavram değil, aynı zamanda felsefi, psikolojik, sosyolojik ve tarihsel bir kavramdır. Zaten barış kavramının kötülükten, çatışmadan ve savaştan kurtuluş, uyum içinde olma, birlik, bütünlük, sükûnet, sessizlik ve huzur içinde yaşamak gibi anlamları bunu doğrulamaktadır. Felsefede barış kavramı üzerine yapılan tartışmalar Antik Yunan felsefesinden Herakleitos ve Empedokles’e kadar uzanır. Barış kavramı, oluş ve değişimin filozoflarından olan Herakleitos’ta birlik ve uyum, Empedokles’te ise sevgi ve uyum ifadeleri temsil etmiştir. Herakleitos, her varlığın daima bir değişim ve oluşum halinde olduğunu, duygular ve karakter dahil olmak her şeyin zıtlıklardan oluştuğunu kabul etmiştir. Ancak bu çatışma ve zıtlıklardan uyumsuzluk değil, barış ve uyum ortaya çıkmaktadır. Evrendeki değişimi ve oluşumu dolayısıyla barışı yöneten Logos’tur. Empedokles’in ontolojisinde ise varlıkta ve doğada oluş ve değişmeyi meydana getiren şey sevgi ile nefrettir. Sevgi, oluşu dolayısıyla barışı yani uyumu, nefret ise yok oluşu yani çatışmayı simgelemektedir. Varoluşta ve doğada nihai egemen sevgidir. Empedokles ayrıca sadece evrendeki değişimi ve oluşumu değil, aynı zamanda duyguları ve karakteri de sevgi ile açıklamıştır. Böylece hem Herakleitos’ta hem de Empedokles’te barış, çatışmanın ve savaşın karşıtı olup, varlığın ve doğanın değişiminde ve oluşumunda rol oynayan yapıcı ve inşa edici temel bir ilkedir.