Etik İlkeler ve Yayın Politikası
1. Etik İlkeler
DiHA: Journal of Interdisciplinary Legal Studies (Disiplinlerarası Hukuk Araştırmaları Dergisi), bilimsel yayıncılıkta dürüstlük, tarafsızlık, şeffaflık, hesap verebilirlik ve akademik özgünlük ilkelerini esas alır. Dergi, Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ), Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından ortaya konulan etik yayıncılık ilkelerini ve Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing belgesini gözetir.
Dergide yayımlanan çalışmaların bilimsel güvenilirliğinin korunması, yazarların, editörlerin ve hakemlerin etik sorumluluklarını yerine getirmesine bağlıdır. İntihal, mükerrer yayın, dilimleyerek yayın, sahte veya yanıltıcı yazarlık, veri ya da kaynak uydurma, araştırma sonuçlarının çarpıtılması, izinsiz materyal kullanımı ve çıkar çatışmalarının gizlenmesi etik ihlal olarak değerlendirilir.
Etik ihlal iddiaları tarafsızlık, gizlilik ve hakkaniyet ilkeleri doğrultusunda incelenir. İnceleme sırasında ilgili taraflardan açıklama istenebilir ve gerekli görüldüğünde bağımsız uzman görüşüne başvurulabilir. Alınacak tedbirler, ihlalin niteliği, ağırlığı ve doğrulanma durumu dikkate alınarak belirlenir.
2. Araştırma Etiği
Yazarlar, araştırmalarını dürüstlük, bilimsel titizlik, şeffaflık ve ilgili mevzuata uygunluk ilkeleri doğrultusunda yürütmekle yükümlüdür. Araştırmanın yöntemi, kullanılan kaynaklar, elde edilen veriler ve ulaşılan sonuçlar doğru ve denetlenebilir biçimde sunulmalıdır. Kaynakların gerçeğe aykırı biçimde gösterilmesi, mevcut olmayan kaynaklara atıf yapılması, verilerin uydurulması veya çarpıtılması ve başkalarının çalışmalarının uygun atıf yapılmaksızın kullanılması kabul edilmez.
Araştırmanın niteliğine göre gerekli etik kurul onayları, kurumsal izinler ve bilgilendirilmiş onamlar alınmalıdır. İnsan katılımcıların yer aldığı veya kişisel verilerin işlendiği araştırmalarda gönüllülük, mahremiyet, kişisel verilerin korunması ve zarar vermeme ilkelerine uyulmalıdır. Gerekli izinlerin alındığı ve etik yükümlülüklerin yerine getirildiği, ilgili durumlarda makalede açıklanmalıdır. Etik kurul onayının gerekli olmadığı hâllerde bu husus gerekçesiyle birlikte belirtilmelidir.
Yalnızca yayımlanmış mevzuat, mahkeme kararları, arşiv belgeleri, doktrin ve diğer kaynakların incelenmesine dayanan çalışmalarda etik kurul onayı, araştırmanın niteliği veya ilgili mevzuat gerektirmedikçe zorunlu tutulmaz.
3. Yazarların Sorumlulukları
Yazarlar, çalışmalarının özgünlüğünden, bilimsel ve etik ilkelere uygunluğundan, kaynaklarının doğruluğundan ve sundukları bilgilerin güvenilirliğinden sorumludur. Çalışmaya katkı sağlayan kişilerin katkıları gerçeğe uygun biçimde belirtilmeli; yazarlık, yalnızca çalışmaya anlamlı bilimsel katkıda bulunan kişilere verilmelidir. Çalışmaya yeterli katkı sağlamayan kişilerin yazar olarak gösterilmesi veya anlamlı katkı sunan kişilerin yazar listesinden çıkarılması kabul edilmez.
Yazarlar, araştırmanın yürütülmesini veya sonuçlarını etkileyebilecek finansal, akademik, kurumsal ya da kişisel çıkar çatışmalarını açıklamalıdır. Araştırmaya sağlanan finansal destek ve gerekli diğer katkılar şeffaf biçimde belirtilmelidir. Yazarlar, başkalarına ait fikir, veri ve ifadeleri uygun biçimde kaynak göstermeli ve gerekli izinler olmaksızın kullanmamalıdır.
Bir çalışmada bilimsel sonuçları veya güvenilirliği etkileyebilecek önemli bir hata tespit edilmesi hâlinde yazarlar durumu gecikmeksizin editörlüğe bildirmeli ve gerekli düzeltmelerin yapılması için iş birliği yapmalıdır.
Yazarlar, derginin ayrı sayfalarda yayımlanan yazım kurallarına, yapay zekâ kullanımına, telif haklarına ve diğer yayın politikalarına ilişkin düzenlemelerine de uymakla yükümlüdür.
4. Editörlerin Sorumlulukları
Editörler, akademik değerlendirme ve yayın kararlarında bilimsel niteliği, özgünlüğü, yöntemsel yeterliliği ve derginin amaç ve kapsamına uygunluğu esas alır. Çalışmalar; yazarların etnik kökeni, cinsiyeti, cinsel yönelimi, uyruğu, dini inancı, siyasi görüşü veya kişisel özellikleri temelinde ayrımcılığa uğratılmadan değerlendirilir.
Editörler, editoryal bağımsızlığı korumak, değerlendirme süreçlerinde tarafsızlığı sağlamak ve kendilerinin ya da sürece katılan diğer kişilerin çıkar çatışmalarını önlemekle yükümlüdür. Çıkar çatışması veya çıkar ilişkisi bulunan kişiler ilgili değerlendirme sürecine katılmamalıdır. Gerekli hâllerde bağımsız bir editör görevlendirilir.
Editörler, başvurulara, hakem raporlarına ve değerlendirme sırasında edinilen yayımlanmamış bilgilere ilişkin gizliliği korumalıdır. Bu bilgiler yetkisiz kişilerle paylaşılmamalı ve kişisel veya akademik çıkar sağlamak amacıyla kullanılmamalıdır. Editörler, etik ihlal şüphesi bulunan durumlarda gerekli incelemeyi başlatmalı ve uygun tedbirlerin alınmasını sağlamalıdır.
5. Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemler, kendilerine gönderilen çalışmaları bilimsel yeterlilik, özgünlük, yöntemsel tutarlılık ve literatüre katkı bakımından tarafsız, yapıcı ve gerekçeli biçimde değerlendirmelidir. Değerlendirmeler kişisel yargılara değil, çalışmanın bilimsel niteliğine dayanmalıdır.
Hakemler, uzmanlık alanları dışında kalan veya zamanında değerlendiremeyecekleri çalışmaları kabul etmemeli; çıkar çatışması veya çıkar ilişkisi bulunması hâlinde durumu editöre bildirmelidir. Değerlendirme sırasında öğrendikleri bilgileri gizli tutmalı, yayımlanmamış fikirleri veya araştırma sonuçlarını kendi çalışmalarında kullanmamalı ve makaleleri yetkisiz kişilerle paylaşmamalıdır.
Hakemler, intihal, kaynak uydurma, mükerrer yayın, yanıltıcı veri sunumu veya diğer olası etik ihlalleri fark etmeleri hâlinde durumu gerekçeleriyle birlikte editöre bildirmelidir. Hakemlik sürecinde gizlilik ve değerlendirme bağımsızlığı korunmalıdır.
6. Etik Şikâyetler ve İhlallerin Ele Alınması
Yazarlar, hakemler ve diğer ilgililer, yayın etiğine aykırı olduğunu düşündükleri uygulamalara ilişkin gerekçeli şikâyetlerini dergi editörlüğüne iletebilir. Şikâyetler tarafsızlık, gizlilik ve hakkaniyet ilkeleri doğrultusunda incelenir. Şikâyete konu olan kişilerin inceleme ve karar süreçlerine katılmaması sağlanır.
Etik ihlal iddialarının incelenmesinde ilgili tarafların açıklamaları, mevcut belgeler ve gerekli görüldüğünde uzman görüşleri dikkate alınır. İhlalin doğrulanması hâlinde ihlalin niteliği ve ağırlığına uygun işlem yapılır. Yayımlanmış çalışmalarla ilgili düzeltme ve geri çekme işlemleri, derginin ilgili politikaları çerçevesinde yürütülür.
Editoryal kararlara ilişkin itirazlar, bilimsel veya usule dair gerekçeleriyle birlikte editörlüğe iletilebilir. İtirazlar mevcut değerlendirmeler ve kararın gerekçeleri dikkate alınarak incelenir; gerekli görüldüğünde bağımsız uzman görüşüne başvurulabilir.
7. Yayın Politikası
DiHA, hukuk merkezli disiplinlerarası yaklaşımı doğrultusunda hukuki olguları, normları ve kurumları tarihsel, toplumsal, siyasal ve teknolojik bağlamları içinde inceleyen akademik çalışmaları yayımlar. Dergi, bilimsel özgünlük, kavramsal tutarlılık, yöntemsel açıklık ve ilgili literatüre katkıyı temel yayın ölçütleri olarak benimser.
Yayın kararlarında akademik kalite ve etik uygunluk esas alınır. Editoryal kararlar, kişisel veya kurumsal çıkarlar doğrultusunda değil, derginin amaç ve kapsamı ile bilimsel yayıncılık ilkeleri çerçevesinde verilir. Yayımlanacak çalışmaların seçimi ve yayın planlaması, akademik niteliğin yanı sıra derginin editoryal kapasitesi ve yayın politikaları gözetilerek yürütülür.
Derginin başvuru ve değerlendirme aşamaları, yazım koşulları, yayın kurulu kararları, geri çekme usulleri, telif ve lisans koşulları, arşivleme uygulamaları ile yapay zekâ kullanımına ilişkin kurallar ayrı politika sayfalarında açıklanmıştır. Bu düzenlemeler, işbu Etik İlkeler ve Yayın Politikası ile birlikte bir bütün olarak uygulanır.
