Mevzuattan Stratejiye: Çin'in Dış İlişkilerle İlgili Yeni Yasasını Anlamak

Öz

Devletler, ulusal ve uluslararası kurumlar, vatandaşlar ve yabancı aktörler arasındaki ilişkileri düzenlemek için hem uluslararası hem de ulusal hukuk çerçevelerine ihtiyaç duyar. 2023 yılı Haziran ayında kabul edilip 1 Temmuz’da yürürlüğe giren Çin Halk Cumhuriyeti Dış İlişkiler Yasası (中华人民共和国对外关系法), Çin’in yasama tarihinde dış ilişkilerini siyasi, ekonomik, hukuki ve güvenlik boyutlarında düzenleyen ilk ve en kapsamlı yasal çerçeveyi temsil etmektedir. Bu yasa, salt bir iç hukuk düzenlemesi olmanın ötesinde, Çin’in küresel rolünü kurumsallaştırma ve ulusal hukuk mekanizmalarını uluslararası taahhütleriyle uyumlu hâle getirme arzusunu yansıtmaktadır. Küresel yönetişimle artan etkileşim döneminde yürürlüğe giren yasa, Devlet Başkanı Şi Cinping’in Deng Şiaoping’in Tao Guang Yang Hui (“gizlen ve zamanını bekle”) yaklaşımından, barışçıl kalkınma ve kazan-kazan söylemini sürdürmekle birlikte, daha etkin ve görünür bir uluslararası varlığa yönelen stratejisine denk düşmektedir. Bu çalışma, yasanın kabul edilmesinin ardındaki stratejik, siyasi ve hukuki motivasyonları inceleyerek onu Çin’in genel dış politika çizgisi içinde konumlandırmaktadır. Nitel, belge temelli bir yöntemle yürütülen araştırma; resmî açıklamalar, lider konuşmaları, politika raporları ve akademik literatürü temel almakta; yasayı yalnızca bir hukuk metni olarak değil, aynı zamanda iç-dış bağlantıları güçlendiren, dış politikayı merkezî liderlik altında pekiştiren ve Çin’in uzun vadeli vizyonuyla uyumlu tutarlı bir uluslararası imaj oluşturan stratejik bir araç olarak değerlendirmektedir.